Na theih tengteng ṭul mi Voksa Ṭhatnak Le Siatnak

Voksa cu Sasen (Redmeat) hmuahhmuah lakah mi pawl ih ei tambik mi sa a si. Asinain sakhaw biaknak thenkhat – Isam, Judaism le Christian lakih pawl ṭhenkhat hrangah cun ei thiang lomi Sa a si. Himi ruangah Muslim ram thenkhat ah Voksa ei cu acozah daan in a kalh a si. Voksa hi minung hrang sii ṭha paitu a si ruangah “healthy meat” tiin a rel theih men ding nan, a lehlam ah cun ṭhatlonak tampi a nei ve ruangah el-awk (debate) tlak zet mi thil a si.

Leitlun hmuntin ih Sibawi(Doctor) zate in Voksa ei hi minung harhdamnak hrangih tihnungza a si ti an pompi thluh ko nan, Voksa a thatnak lam hmutu khal tampi an um ve thotho. Voksa ih ṭhatnak le thatlonak pawl, minung harhdamnak hrangah ziangvek a si timi, a tlangpi lakkhawm mi kan zoh tlang pei.

Harhdamnak Hrangah Voksa
Voksa ah hin Protein, vitamin le mineral timi pawl tam zet hmuh a si – Thiamin, zinc, vitamin B12, vitamin B6, niacin, phosphorus le iron pawl kan ngah thei. Sa dang vek thotho in Amino Acid timi minung taksa thangtertu le ticaktu khal a pai tel. A thau khal hi Sa thau dang hnakin a tha sawn ti a si.

Himi vitamin pawl kan ṭulnak cu – Thisen a tuah, ruh le haa, ti-hrawl a ti cak ruangah taksa ruangrem pawl hrangah a ṭha. Vun, mit, tha-hri le thluak cahnak hrang, natnak dokhamtu taksa ralkap pawl cahnak a pek.

Harhdamnak Siatsuahtu Voksa
Vok pawl hi thil fihnung bawrhhlawh tinkim ngainatu an si. Taksa sung ihsin a suak sal mi Zun(urine), Ek, luak le ramsa thi-ruang sa, thillung(maggots), thlai hnah/rah toih mi pawl lawng siloin Vok dang pawl ih hma besia pawl khal an ei/liak a si.

Caw-sa le sakhi-sa pawl hnakin a let 30 in Voksa ah tur a um. Thil fihnung pawl an ei mi cu an taksa sung ihsin a suaksal nawn lo ih an taksa peng dangdang ah le an thau pawl ah cui tur pawl cu an khawl a si. Ziangahtile Vok cu ramsa dang vekin thlanhri suak tivek an nei ve lo. Thlan (sweat or perspire) a suak tikah kan taksa ih tur pawl hi a hlon theu a si.

Curuangah Vok pawl hi an taksa sungah tur a tam tuk ih, Tur (poison) pek ih thah an har zet. Loo neitu thenkhat pawl in an vok pawl cu rattlesnake(Rul cikhat) tla an pek theu. Rul cun a cuk khalah an ziang a poilo ih rul cu an ei mai theu. Caw pawl cu an ei mi hrampi an pum ah nazi 24 sungah an rialcip ih curuangah tur ṭhalo pawl khal a tifai aw cih thei, asinan Vok cun nazi 4 sungah an rialcip thei ih curuangah tur tha lo pawl kha ṭhial man lo in an taksa ah a bet cih theu.

Caw-sa le sakhi-sa pawl cu minung pumpi in nazi 8/9 sungah a rialcip thei ih, thin(liver) in nuam tete in a tur pawl kha a rak thlifim (filter) sal thei ṭheu. Asinan, Voksa cu minung pumpi in nazi 4 sungah a rialcip lohli tikah thin in a filter man lo ih, tur pawl cu taksa peng dangdang ah an lut darh thei theu a si.

Voksa cu sa dang hnakin lung/zang a um awl zet. Cuihleiah Voksa cun lung/zang tampi – khukrulpi(tapeworm), khukrul(worm),taw-ailung-ṭek khukrul/zang(trichinae) pawl an pai a si. Ziangtlukin meisa thawn suang khalah himi khukrul pawl le an Tii(eggs) pawl that ṭheh theih an si lo.

Voksa ih um mi Trichenae worm pawl hi fate ngaingai an si ih, minung taksa ih an luh tikah awlsam te in ril, thahri, zangruh ah-maw thluak khalah an lut thei. Cumi cun Trichinosis natnak a suahpi. Himi natnak lansuah dan cu pum naa, sungdok, luaksuak, luakluak, khawsik taksatnak, tha naa, hmai thling le taksa sen/bol. Cuihleiah lung tur dik lo le cuap natnak khal a suak thei.

A caan ahcun a lansuah dan a dang ruangah an thei sual theu ih, Typhoid Ruhseh nat/tha naa, pum/taksa sung thli um (gastritis), Thluak ih khawsik lut kan ti theu mi natnak(meningitis), hnit lam natnak tivek thawn an theih rawi theu. Voksa ei tam hrangah Cancer ngah khal a awl ti a si. Voksa ihsin tapeworm kan ngah mi hi ril sungah 2-3 metre, 5.6-10 feet tiang sau in a thang thei ti a si. Himi hin nuamnai tein Cysticercosis timi natnak a thlen thei ih, a besiat bikah kaih/tluk (epilepsy) in a langsuak theu. Kumtin in leitlun minung million 50 cun Voksa ihsin hivek nat hi an ngah ti a si.

Tlangkomnak
Voksa hi leitlun huap in sa pawl lakih lar bik a si. Protein, vitamin tam zet le mineral tampi a nei ih, hi pawl hi minung taksa thanlennak, ti-rawl tha cahnak, taksa harhdamnak hrangah a tul zet mi an si. A ṭhatlonak lam cu, Voksa, a hring ih ei (raw), suan hmin lo mi(undercooked) ei tikah khukrul citin le natnak tur pawl kan ngah thei. Hmin tuk ih suam mi (overcooked) ei tik khalah Carcinogetic timi thilhlawm tete a um thei ih ruangah Cancer nat a thlen thei. Pham zet siloin a tawkfang ih suan mi Voksa ei tikah harhdamnak hrangih tha zet mi sa a si.

Voksa Ei Pawl Hrang Theih Ṭul Mi
Voksa cu reipi suang tengteng ding. (A tur pawl a hlo theh lo hmanah a ti zia um ding). Voksa hring tham theh tikah kut faiten kholh tengteng ding. Voksa hring cu thlai hring ei mi thawn ret tlang lo ding. Voksa lei tikah fimkhur a tul. Vok farm ihsin lak mi pawl hi a tlangpi in than sii pek an si ih, ni tleu le thlitha an ngah lo ih hleiah vok pawl hin an mai zun le luak khal an ei thotho. Hivek ruangah a tlangpi in Pneumonia an nei. Curuangah Thlaihnah hring thawn thaten cawm mi an si lo ahcun a tihnung um sinsin a si.

Thunetnak
Christian lakah, Ethiopian Orthodox, Hebrew Roots, Messianic Jews, Rastafarian, Seventh-Day Advantist, United Church of God – hi pawl kohhran ah Voksa ei hi khap a si. An ṭansan Bible catlang pawl cu (Leviticus 11, Deuteronomy 14, Isaiah 56 le 66) pawl an si. Siibawi thiam pawl ih hmuh dan ahcun Voksa hin minung taksa ih lut thei mi natnak ci 30 lai an nei ruangah minung harhdamnak hrangah tur tha lo zet a si ti a si. Curuangah kan Pathian khalin ei dingih thianghlim lo mi Sa a si a ti lawng siloin a thi-ruang khal tham lo dingin a mi pawl a rak sim a si. (Leviticus 11:7,8)

zuk:Sannolian AK

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *