Ruattlak Zetmi NLD Cozah San

Hi ca cu hmuh daan phun zakip lak ihsin rammi pakhat dinhmun ih hmuhdaan a si. Hi thu tarlang mi pawl ngan a si tik ah milai ah famkim kan um lo ih Falam dinhmun in MP a zuamtu ding pawl hi bulpak zawng in an siat nak rel ding a mawi tawk ka thei ve ko ding na’n NLD sungtel pawl siseh, MP a zuamtu ding pawl siseh, bulpak zawng in ka hua hai lo ih bulpak zawng in a sawisel tla ka sawisel hai lo.

Thulu ih kan luh hlanah san thuanthu thlir ta lo ah cun dunghnu dunghmai thleidaan thiam a har ding ruangah mal lai in vun thlir ta uhsi. Kawlram san thuanthu ah Daan hrampi voi thum kan nei zo ih a netabik daanhrampi 2008 a suak hnu ah kan ram ah hril aw nak voi hnih a um zo. Tu hi a voithumnak vote thla ding kan si. A liam cia mi voihnih sung ah 2010 in 2015 tiang USDP cozah nih rampi in hruai ih 2015 in tu sun tu ni tiang NLD cozah in rampi in hruai.

Tu lai boruak titi lengvak ah ASSK ruangah rampi hrilawnak a um, thuthang zalen zet in kan ngan ngam (FB ihsin thok in), a mah ruangah Ralkap ih sukso in hrem mi kan luat…tvk…pawl le NLD party sungtel le ASSK lawng thawng kum reipi tlak vekvek thuhla theih ding a um hnuaihni.

Thuhla a dikfel mi thuanthu cu a dikfel mi vek in um seh. A hlan cozoah hi kan duh ah siseh, duh lo ah siseh, a hlan cozah san ih a cang mi thuanthu dik a si nak zawn a um mi pawl cu a si nak diktak vek in rel le ngan a si a tul (Ex. Falam Surbung vanzam tual rawn hi a liamcia mi cozah san ih thok a si ih tu dinglai cozah nih a run sun zom).

A ngaingai te ti ah cun ASSK ruang ih rampi hrilawnak a um ti mi hi a si nak lai tla a um thei ko ding na’n a mah pakhat le NLD lawng ih ruangah rampi hrilawnak a um mi a si lo. Cu vek ṭhiamṭhiam in Thuthang lam duh tawk ih cangan ngam san tla USDP cozah san ah kan rak ngan ngam zo (NLD cozah san riangri sawn ah kaih le khih a tam sawn). Kan Lairam ih hmun tamsawn ah ralkap vuakvelh hrem in kan luat nak cu dinglai cozah san lawng ih luat si lo in a liamcia mi cozah san ah kan rak luat zo.

Hi thu zawn ah USDP cozah san ah siseh, NLD cozah san ah siseh, rampi huap ih kan thlir a si ahcun kan unau Tlangpar mi hmun dang ah ralkap vuakvelh le hrem tuar mi tu sun tu ni tiang tampi an um ti tla hi kan thei cih a tha. Kum 1988
rampi buai nak le 1990 kum hrilawnak a um hnu, ralkap nih thuneihnak a lak sal hnu ah NLD sungtel le ASSK lawng ramkhel thawngtla an si lo ih NLD sungtel a si lo mi Tlangparmi Party hruaitu thatha (Kan Chin mi tel in) tla a mah le a san ah bangbaran te’n thawng an rak tla ve ko.

A si len, a tlun ih tarlang a si zo vek in NLD le kan pi ASSK ruangih rampi hrilawnak a um ti mi thu ah mal te’n kan zoh tlang hnik pei uh.

Rampi zalen nak kan ngah ihsin Chin ramkulh ah cun Chin Special Act (Dimocracy) thawn uk awk a rak si ih Tlangparmi hotu pawl Taunggyi khua ih civuipi an neih hnu ah ralkap nih thuneihnak a lak. 1962 ihsin kum (48) sung ralkap nih in uk.

1988 kum hlan ah tla kawlrampi buainak tampi a um ko . Asinan, kum 1988 in thlir thok a si ahcun (1988 hlan thu kan thlir vivo a si len kan pa le pawl ih ṭongthimnak an neih mi bang in “Lungawi aipuang te ih na um lai caan ah thinheng na duh a si len Kawlram ramkhel san thuanthu thu ruat aw” ti a si). Kum 1988 rampi buainak a um hnu ah 1990 kum ah rampi hrilawnak a rak um ih Tlangpar ram san lo pohpoh ah a tlangpi thu in NLD in neh nak a rak co thluh. (Falam dinhmun in 1990 kum ah khalai san ih Chin League ti ih theihlar mi CNLD Party ihsin Nisuahnak lam bial ah Pu C.K. Tai Kwel le Nitlaknak lam bial ah Pu Dr. Za Hlei Thang hril tlin an rak si. An pahnih te’n mual in liam san zo).

1990 kum rampi hrilaw nak a um hnu, ralkap cozah nih theih an cak bik mi cu an sualnak pawl ngaithiam sak an si ding maw, hrem an si ding ti kha a rak si. Rampi huap ih nehnak rak co tambik NLD ih suanvor kan pi ASSK thu an sut tikah mipi duhdaan in si seh a rak ti ih ruangah mah le mah thihnak lamziin hawl ai cun ti’n thuneih nak cu ralkap nih a rak lak sal.

Kum 2008 daanhrampi tuah a si thluh hnu in rampi hrilawnak in tuahpi tu hi a ngaingai te ti ahcun ralkap lala an si. Ziangruangah ralkap cozah an si kan ti thei nak cu 2008 daanhrampi hi 1993 kum Nyuang-hna-pin khua (Rangon) ah an rak ngan in an rak tuah thok (Hriamhrei kai Phung Cia Sin te pawl tla a thok ahcun an rak sawm). Kum (15) sung duhsah zet ih an ngan/tuah mi 2008 daanhrampi tangah hrilawnak tuah a si ih zovek ramkhel party kai khal sehla a duh ee maw, duh lo ee maw ralkap thawn hnatuan tlang (Kom aw/Kop aw) tengteng ṭul hrimhrim ding ih Daan cabupi tuah mi a si.

Ralkap zaṭek 25 a um sung cu himi Party lawng kan vote a ṭul ti’n ti a si ko na’n a cuih ralkap zaṭek 25 hlon ding ah tla an mah ralkap lala ih lungkim pi nak lo in thil zianghman tuah theih a si cuang lo. Kum 2008 daan hrampi rem ding ah USDP lawng tla a ngah lo, NLD lawng tla a ngah lo, Tlangpar party lawng tla a ngah cuang lo. Kawlram ih ramkhel party um mi hmuahmuah tangtlang thluh le lawng ah a ngah ding mi a si thu cu a liamcia mi cozah san hnih kan zoh tik ah a fiang zet mi a si.

Cu cing hman in a tuah tu ralkap lungkimpinak a um a ṭul nak zawnte tampi a um lai ih a then bung pawl cu ram mipi zate ih lungkimpi nak lak ṭul mi a um lai hrih. A tu dinglai cozah a tlin lo le ralkap nih thu neih nak lak sal a phang tu tla kan um men thei, ralkap nih thu neih nak a lak duh ngaingai sal a si ahcun 2015 lai ah NLD kutsung ah thuneihnak a pek lok lo ding. Kan sim zo vek in 2008 daanhram pi hi ralkap cozah nih duhsah zet ih an rak tuah mi a si ruangah le an tuahmi tang in rampi hrilawnak a um mi a si ruangah Tlangpar mi hriamhrei kai thu thawn a pehpar aw lo mi thu pohpoh ahcun thu neih nak an lak sal lo ding ti a fiang.

Kum 2015 in 2020 kum tiang “Ruattlak Zetmi NLD Cozah San” ti thu thlir ding a si tik ah rampi huap dinhmun in kum 2010 in kum 2015 tiang rampi cozah rak kai ve zo tu USDP cozah thawn khaikhin tlangpi a si ding. Hi zawn ah USDP san ah teh zianghman ṭongnak a um cuang ual lo ti tu tla kan um men thei. USDP cozah cu rampi cozah dinhmun a si hlan ih sin NLD vek in mipi hnen ah thu tiamkamnak pek in le ruahsannak pek ih cozah kai a si lo ruangah a hlan cozah san ih a rak tuah tha mi pawl (Phone Sim card man awl te’n kan lei thei mi tel in) hman lungawi a um tuk zo.

Democracy lamziin ih feh a ti aw tu NLD cozah (kum 2015- tu sun ni tiang) san ah ṭhansonak tampi a tuah ko na’n a cuih thansonak a tuah mi pawl hi cozah a si hlan ih a thu tiam mi sungta pawl an tel lo (A tlangpi thu in). A tuah thei mi lak ih uar um bik um sun cu Htuai Uk cu a hlan ah Pyi-htay-yi Vuankyi (ralkap) tang ih a rak um mi a si na’n a tu ah mipi hriltlin mi a cozah tang ah a ret thei (Htuai Uk zung cozah hnatuan pawl tlun ih thu a neih thei ngaingai le ngaingai lo cu thuhran).

Kum (5) lawng cu a mal tuk a ti tu tampi an um ko ding. 2008 daanhrampi tang ah hrilawnak tuah a si ih Kum 2008 daanhrampi leng in ke kar a theih lo ding ti thei cia ih ramkhel tuah cio a si zo ko. Term khat cu kum (5) sung lawng a si ti tla theih cia a si ko.

A tanglam ah thuhla (9) te’n kan thlir tlang hnik pei (Thuhla pakua lawng si lo in tampi a um lai na’n kan ca a sau tuk ding ruang ah a si). Hi a tanglam thu ih ngan mi pawl hi thungai thlak in a ruat teh kan ruat dah ve maw?

1. March 26, 2012 ni NLD Central ih thupuang a rak suah dah mi ah “rampi President le Vice President pawl cu ramkhel party pakhatkhat ih sungtel a si ahcun President le Vice President an tuan ni thok in cuih an hna kaih mi an tuan sung cu cuih an tel nak ramkhel party ah Party cangvainak lam tel a ngah lo” ti mi daanhrampi S.64 ta vek in NLD nih USDP a rak do dah (A hlan cozah USDP Party Hotu U Thein Sein cu rampi President a si ve te’n USDP Hotu si nak in a cawl). Asinan, a mah cozah a kai taktak tik ah cun rampi President a si mi U Win Myint cu March 26, 2018 kum ih NLD Central thusuah vek in NLD Central Hotu Sang – 1 ah an ret. Rampi President a si mi U Win Myint nih October 23, 2020 ih a Facebook cahmai ah NLD hrang lemsawnnak tuahmi a ngan. A tlun ih tarlang mi thuhla pawl hi a mah cozah a rak si hlan ah dinglai cozah USDP kha rak do ciamco lo sehla cu, tu ih a um tu daan hi a lang thamlo tla a si mahna.

2. Rampi cozah dinthei a si hlan February 27, 2014 ni ah NLD Central nih Ramkhel thawngtla pawl cazin tuahkhawm nak ding hrang ca a rak suah dah. Cuih ca a rak suah dah na’n tu amah cozah a si ngaingai tik ah a mah a dodal tu ramkhel thawngtla pawl a suah lo. Rampi titsaphauh ih khing a tuar mi Wa Lung le Kyaw Soe Oo pawl hman an suah ah cu rampi titsaphauh ih khing tuar a si lo mi NLD dodal ruang ih thawngthlak a si mi Nga Min Shwe tal cu suah ding a awm zet na’n. A liamcia mi cozah san ah cozah an kai ve te’n an mah a dodal bik tu ramkhel thawngtla pawl an suah zalen (NLD ih suanvawr ASSK le U Win Tin te pawl tel in).

3. Tlangpar mi pawl hi kan pi nih in duhdawt tuk ngaingai sehla tlangpar mi pawl duh mi (Dinglai cozah a tantu Chin mi Upa hrekkhat ca an ngan tik ah an tanmi pawl ih fehpi mi zoh lo in Federal Democraacy ti ih ngan sual an um theu) Federal Democracy in in fehpi ding. A si nan, tu cu NLD nih Democracy Federal ti mi tongfang sawn an hmang. Kawlram ah mipum zawng in Kawl mi hi an tambik ruang ah Federal Democracy si lo in Democracy Federal a si ah cun Democracy ih telh tengteng tul mi, mi tamsawn duh nak in feh a si ding ih NLD nih tu neta cozah a kai ih Federal in pek tum a si hman ah mipum tamsawn Kawl miphun ih duh mi le duh daan Federal a si ding dawh a si. A ngaingai te ti ah cun Kawlram ih mipum tam bik a si mi miphun nih Federal an tul lo lawlaw.

4. A liamcia mi cozah san (USDP) ah rampi in hruaitu tlunlam bawi upa pawl cu Naypyidaw ah innhmun tum pipi a lakh in an zem aw mi thu ah a rak sawisel tu bik a si na’n tu a mah (NLD) cozah a kai ve tik ah a rak sawisel ringring mi cozah pawl vek thiamthiam in a term a cem zawng ah a tuah thluh sal ve.

5. Dinglai cozah hi Tlangpar mi pawl ih duh mi Federal duh ngaingai tu siseh la 2015 rampi hrilawnak tuah lai ih mah le ramkulh ah NLD hnak ih a cak sawntu tlangpar party sung in Shan ram ih SNLD le Rakhine ram ih ANP te pawl hi an mah le ramkulh cio ah Federal ih a ken tel mi CM pek ding a si na’n, Shan ram le Rakhine ram ah tlangpar party hnak ih choih sawn a mah NLD sung lala mi CM a pek. (Hi mi tlangpar party sungta hrekkhat hi 1990 kum ihsin kum 2015 rampi hrilawnak a um tiang NLD thawn kutkai aw cia an rak si dah na’n….)

6. April 21, 2020 ni ah Rampi thuron pek nak zung hmin in ASSK hmin le a hminkhen mi thawn ralkap pawl sunloih nak a pek. (Himi zawn ah ULA/AA a do tu pawl ti’n a pek mi a si na’n, a ngaingai te ti ah cun tu lai san ah kawlram ralkap cu ramdang ih ral va do an si lo ih a cuih sunloih nak a pek mi pawl cu ramsung ral a do tu kawlram ralkap thiamthiam an si).

7. Ralkap thawn kop aw mi Party si cu duh lo cio vek ih um a si na’n a tu NLD cozah san ah a mah a lung suak liolio in a thupi zet mi hmun pawl le Vuankyi zung, Vuankyi hmun a pek mi pawl sung ah U Aung Ko, U Zaw Htay, U T. Khun Myat, U Thein Shwe, U Kyaw Tint Shwe, U Min Thu, U Taung Htun te pawl hi ralkap mi le sa hlir an si ti tla kan theih a thupi (Kawlram sung ah mipi hril tlin mi Cozah thu neih nak tang si lo in ralkap nih direct ih hna a kaih mi Vuankyi zung a um hrimhrim mi pawl san lo). Kan Chin mi lak hman ah U Henry Van Thio le U Soe Htet ti ih kawh mi Salai Me Luh te pawl tla hi ralkap mihlun an si.

8. October 17, 2020 ni ah UDP (Hninsi Party ti ih theih larmi) party cu Party si nak ih sin NLD cozah san UEC in a hlon. Hi thu ah Party hotu thu le hla cu va ret that hrih in, a hlon ta cengmang ding a si len hrilawnak hrang lemsawn nak tuah a theih zo ti ih a puang hlan le UDP (Tu kum hril aw nak ah Kawlram ih MP a zuam tu ding mipum tam bik pahnih nak an si) aiawh ih a zuamtu ding pawl zawnzai rethei ih an sukso hlan ah hlon lawlaw theih mi a si. 2020 rampi hrilaw nak ah Vote thlaknak ih cahnah ah UDP hmin telh thotho a si ding thu le cuih hmin zawn ah vote nan pek a si len nan vote cu pomsak nan si lo ding tiah UEC nih thu a suah (Thuhla theih har nak hmun ih a um tu pawl hrang ah cun a awl lo nasa ding a si).

9. October 16, 2020 ni ah UEC nih rampi hril aw nak tuah thei lo nak ding hmun pawl a phuang. 2020 kum rampi hrilaw nak tuah thei lo nak ding hmun pawl hi tlangpar mi pawl um nak State hmun lawnglawng an si ih Division sung ih tel um sun Pegu Division hmun tla Karen pawl um nak hmun a si. Cuih a thupuang mi sung in 2020 Kawlram sung ih hril aw nak tuah thei lo nak ding hmun pawl cu Rakhine ramkulh ah peng then (9), Shan ramkulh ah peng then (6), Pegu ramkulh ah peng then (2) le Kachin, Karen, Mon, Shan ramkulh pawl sung ih sin khuapi sung ih um Veng (23) le khuate Uksuh (560) luan pawl ah an si. Rampi (Kawlram) ih hril aw nak hmun tuah thei lo thu thawn peh par aw in tlangpar hriamhreikai le kawlram ralkap do aw nak ruang ah a si tlangpi ih NLD cozah san ah kawl ram sung ah remdaih nak a thangso maw, a tum suk ti cu a tanglam thuhla khaikhin nak kan zoh a si len a fiang zet ko ding. Cozah a si hlan March 26, 2012 lai ah NLD Central cun hril aw nak tuah thei lo nak ding hmun pawl hrang ah thupuang a rak suah dah mi cu hngilh in a um zo.
(a) USDP cozah san lai ih 2015 kum rampi hril aw nak tuah thei lo nak hmun pawl cu peng then (7) le khuate Uksuh (397) a rak si. Tu NLD cozah san ah a let in a kai ti kan hmu thei.
(b) 2020 kum rampi hril aw nak tuah thei lo nak ding hmun pawl sung in khuaruah har za a si mi cu hriamhrei kai le ralkap karlak (2020 sung ah) do aw nak a um lo nak hmun Shan ramkulh ih Maingkaing khua (2015 ah SNLD an cak. NLD in 9.42% lawng vote a ngah) le Rakhine ramkulh ih Pauhtaw khua (2015 ah ANP an cak. NLD in 2.44 % lawng vote a ngah) pawl ah hril aw nak tuah thei lo ding ti a si ih do aw nak nasa zet ih a um nak Chin ramkulh ih Paletwah (2015 ah NLD an cak. 2020 sungah voi 90 leng do aw nak a um) le Rakhine ramkulh Am khua (2020 sung ah doaw nak voi 23 leng a um) ah hril aw nak tuah thei ding a si mi hi a si. “Buainak a um lo nak Maingkaing khua ah hril aw nak tuah a si lo ding ah cun Covid a karh zet nak Rangon ramkulh ih peng then (44) ah hrilawnak tuah ding a awm ang lo” ti ah Shan Party pi a si mi SNLD ih an Hotu pakhat Sai Kyaw Nyunt nih a sim.
(c) Election Commission Chairman hi rampi President nih hril in hna tuan pek mi a si ih tu fang kan rampi President cu NLD cozah a si.
(d) A tlun ih thu um daan pawl hi thuhla pahnih lawng a um. A pakhat nak ah, UEC nih hril aw thei nak ding hmun le thei lo nak ding hmun pawl a suah mi thu ah No. c nak ih ngan a si zo vek in NLD cozah ih ti mi a si ah cun a mah a cak nak ding hmun pawl cu (Paletwah ah hrilaw nak tuah ngam lo ding in ruahnak pek a si na’n cozah nih tuah thotho a duh ti’n October 24, 2020 ah humhimnak tuanvo la tu ralkap lam thuphuang tu Buchuk Zaw Min Htun nih a sim) ziang vek harsat nak a um hman ah hril aw nak tuah a tum thotho ih a mah a cak lo nak ding hmun pawl ah cu buaibai nak a um lo mi khua a si hman ah hril aw nak tuah thei lo nak ding hmun ti ah thu a suah ti nak a si. A pahnih nak ah, UEC ih thupuang suah mi ah buainak a um lo cing in hril aw thei lo nak ding hmun ih telh a si mi khua pawl thu ah ralkap a hrolh aw a rak si pang len tu neta a ra lai dingmi rampi Hluattaw sung ah NLD hnak in tlangpar party pawl ralkap nih a huphurh deuh ti nak a si. April 1, 2019 ni ah NLD ih Hotu-sang a si mi Dr. Zaw Myint Maung nih “hriltlin nan si nak hi nan mah ih mak tuk nak ruangah si lo in ASSK le NLD mithmai ruang ah a si ti hngilh hlah uh” tin a sim dah. (Laitlang ih MP a tamsawn tla an si ve men ding). “Rampi tlun ih bumhmang, mi hrokhrawl le mi tih-hrut pawl nih cu mah le mah rinsan aw nak nei lo in mi ih an tihzah upat mi pa/nu hmin hmang in an rat a si len zo hman tha rak pek hlah uh” ti ah ASSK ih pa Buchuk AS cun Naythurein tonkhawmpi ah a rak sim dah.

Kawlram ih NGO tum lam ih tel ban Euro Burma a nei tu, Canada rammi si nak nei Harn Yawng Hwe (Kawl rampi President hmaisabik Sat Shwe Thike ih fapa) hi tlangpar mi pawlkom pawl bawm zet tu a si tlun ah a liam cia mi cozah san ih NCA hmin khen thei nak ding hrang mi thupi a si na’n NLD cozah a kai ve te’n Kawlram lut thei nak Visa a pek duh nawn lo mi thu, Naw Ohn Hla hi ramkhel lam ah 1988 rambuai nak ih rak tel thok tu, NLD din thok ih si’n tel tu, 2000 kum ASSK Mandalay a feh ding tum thu ruang ih Insein thawnginn ih khum a tuartu le mi rinum a si na’n thu hla mak lo tuk men ruangih Party suah a tuartu, Centralization hmang tuk ruang ih party ih sin suah a tuar mi pawl thu kan thlir tik ah ralkap cozah hnak in an luar sawn a si lo maw ti ih ruat ding tlak thil tampi a um. 1988 kum ih rampi buai t’um ih tlawngta hotu theih lar mi Ko Ko Kyi te pawl nih 2020 ah NLD t’an le dipi nawn lo in People Party din in a hran te’n an zuam ve ding mi pawl zoh tik ah thu ruat a ti tam duh zet. (NLD party ih si’n suak ih party dang dinh hi 2010 ih sin 2020 tiang, kum hra sung ah party pahnih thum lai an si zo).

A si len, NLD cozah san Chin ram sung ah teh? A tawi famkim bik in tarlang kan zuam hnik pei;

1. NLD cozah san ah Chinram sung ih a thangso bik mi cu Saktuahnak (Lamzin, inn) lam hi a si. (Upa lam le tuanvo nei tu an zal sung ih an san tam le tam lo, an san le san lo thu ah cun Pathian le an mah lala nih an thei bik ding).

2. NLD cozah san ah Aung Shwe Taa Khua (Mindat peng) cu Magwe ramkulh, Kaankaw pengpi, Htilin peng ah a va thleng. Hi mi zawn te ah khuaruah harza a si mi cu peng dang ih thleng ding in ca a suahtu hi Chinram UEC Mangki zung ih sin April 29, 2020 ah ca an suah. Pamunchawng (Falam Peng) ram tla mal lai Sagain Division ah a va lut lawk nan CPP Party MP hlun a si mi pakhat tawlrel nak in a mah le a kel te ah a cang sal. Kalay Zirsang tlawng (Sagain) area hrang ding ah Tedim peng sung ta Acre 300 luan lak ding in ram tah zo a si na’n Covid ruang ah tu tiang cu a cang suak hrih lo. Hi pawl hi kan thlir sal tik ah tu ih Chinram cozah (NLD) hi Chin mi an si ve lo maw ti pang nak a si.

3. October 4, 2020 ni ah Malaysia ih in tan san tu Mai Sui Hlei Tial cu Covid puhmawh in Thantlang khua leng ah phum a si ih Khuatlang le hmuntin ramtin tawlrel buaipi nak ruangah Thantlang thlanmual ah thawn sal a si. Thlanmual lam ih an thawn sal tum ah sun ah tla a ruak phorh a theih ko ding na’n JCB nih thuk zet in a lai mi leilung cu zaantim ruahsur lak ah a ruak phorh in an thawn. October 9, 2020 ni Chinram cozah ih thupuang a suahmi ah Mai Sui Hlei Tial ruak cu khuatlang Pastor pawl, a sungkhat pawl ron ta in le a sungkhat pawl ih rem ti pi nak in Thantlang khua ih sin peng hnih a hlat nak hmun ah phum a si ti a tel. Zovek nu le pa le sungkhat nih si paisa tampi cem in tu lai boruak ah Malaysia khua cancan ih sin khualeng ih phum ding men ah miruak rak tlun ding.

4. A liam cia mi Chin ram cozah san hman ih a um lo mi, tu dinglai cozah san ah ralram ih ra tlungtu ralkap pawl mipi hmuak ter nak cu October 31, 2016 kum Falam Khuapi ah a um. Tu dinglai cozah nih Chin ram sung ih cozah zung bawi pawl a thuhnuai ih a ret thei le thei lo cu hmundang ih in thawn san zo tu Falam Zipeng zung ih an pu bik, a duh tawk ih a talpawlawk le a um ngam daan in a fiang zet ko.

5. January 29 – 30, 2020 ni, Thlanglam laitlang Mindat khua ah CBC (ZBC) hoha nak in a voihnihnak Zatlang hotu le pawlkom hotu pawl thawn “Chin mi pawl hi hnak ih lungrualnak hrang” ti mi thulu in tonkhawm aw nak tuah ding mi cu mikhual pawl an thlenh kim thluh hnu ah kham an si sal ih hi thu ah CBC (ZBC) cun thupuang suah nak an rak nei dah.
World Bank bawm nak thawn Kalay-Falam-Hakha lam zin remnak hnatuan a um ding mi thu ah zinrem ruang ih siatsuah a tuar mi pawl zaangna domnak cu cozah (A bik in Chinram Cozah) nih pek ding mi tlun ah le pek a si zo mi thu ah zaangnadomnak sumpai an don mi tlun ah siseh, a dong lo tu mipi lungawi lo an tam.

6. Kawlram ah Ramkulh (14) kan um ih tu ding lai cozah san rori ah The Asia Foundation Myanmar ih hliakhlaihlainak a tuah mi vek a si le kawlram ramkulh (14) sung ah Chin ramkulh cu Post-Entry Regulation ah besia bik ramkulh, Informal Payment (Nawh-thuh pek awk) lam ah besia bik ramkulh, Infrastruture (Saktuah nak lam a si mi inn, lamzin) lam tuanmi mal bik ramkulh panga nak, Transparency ah besia bik ramkulh pahnih nak, Favoritisim in Policy (Co-uu pek bul nei lam simduhmi) lam ah besia bik ramkulh le Law and Order lam ah besia bik ramkulh kan si. Tu dinglai cozah san (NLD san ciocio) ah ramkulh dang thawn Chin ramkulh hi kan khaikhin a si len Chin ramkulh cozah ih a si ning fiang zet in a lang.

A tlun ih tarlang mi pawl hi “thu ngai thlak ih kan ruat a si len” tu dinglai cozah (NLD) hi a liamcia mi cozah le ralkap a si thotho ti ih kan ti mi USDP hnak hman in a luar sawn a si lo maw ti ih ruat zik nak lai a tampi. Tu dinglai cozah sawn hi ralkap thawn an kop aw a si lo maw ti ding khop in “Kawlram ramkhel thu ih si’n ralkap hlon ding ti ih an ti mi cu cohlang a theih lo tlun ah an mah pawl (ralkap) kha hlon hrimhrim ding an si lo” ti ah NLD Nubu Committee hotu Dr. May Win

Myint nih A hmaisabik nak rampi huap NLD nubu lam Committee tonkhawm awk t’um July 2, 2018 ni ah a sim dah. Tu dinglai cozah in tlangpar mi pawl hrang ah ka lo ruat sak ding in ti hman ah mah le ramkulh cio, mah te CM si ding mi hman a caan a si hrih lo mi ti tu, Tlangpar mi um nak Lilawn pakhat hmin cu Buchuk Aung San lilawn ti’n hmin pek ding thu ah a hmun um tu pawl lungkim lo cing in Hluattaw tiang thlenh ih Party MP thazaang hmang ih hmin bun thotho tu, Rakhine MP pawl nih an mah le ramkulh hrang ih an thlaphan mi Hluattaw ih an thehlut mi hman Party pakhat thu neih nak men bang ih thlak sak tu, Kaya ram khuapi Luaikaw khua ah Kaya ramkulh tlangpar mi pawl duh lo na cing in Buchuk zuk lem ret thotho tu (Hi tum ah Kaya ram mino hruaitu pawl cu thawngthlak an si, thawngthlak a tuar tu mino hotu pawl hi 2015 rampi hril aw nak tuah lai ih NLD thih ngam ih dinpi tu pawl an si) le Communist ram a si mi Tuluk ram Shweli le Cekhawng khua ah NLD dinpi lamzawh nak tuah ruang ih kaih a tuar mi NLD dinpitu mibur pawl hmuah a zaan zaan ih thlah ding in tawl rel vurvo sak an si na’n tlangpar mi um nak hmun tamsawn ih do aw nak ruangih raltlan dinhmun ih a um tu mipi pawl hmuah ngaihsak duh lo cozah hi Democracy duh zet tu le tlangpar mi pawl in ruat, ngaihven zet tu Party a si ti ah kan ti thei ding maw? Kan zumngam nawn ding maw?

Sirhsan lak nak hmun pawl;
NLD Facebook Cahmai, Chair NLD Facebook Cahmai, SNLD Facebook cahmai, Rampi cozah thupuang suahnak zung, Rampi hrilawnak lam Commission zung, 2008 daanhrampi cabu ra cang suak daan thu (Dr. NLS), RFA Burmese, BBC, The Asia Foundation Myanmar, Chin World Media, Zalen Media, 7day Daily, Khit Thit Media.

Salai Siang Cung Luai
Farthawk Veng, Falam
October 26, 2020 (Nikhat Ni)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *